Detaylı inceleme
Müşteri segmentasyonu, müşteri listesini ortak bir özelliğe göre gruplara ayırıp her gruba ayrı bir takip tanımlamaktır. Yapmak için büyük bir veri setine gerek yok. Kriterleri yazarsınız, müşterileri bu kriterlere göre gruplarsınız, her gruba kimin, ne zaman ve ne söyleyerek döneceğini bağlarsınız.
1. Müşteri segmentasyonu nedir ve ne işe yarar?
Segment, ortak bir özelliği olan müşteri grubudur. Aynı sektördeki firmalar, son altı ayda alım yapmış müşteriler ya da aynı hizmetle ilgilenenler birer segment olabilir. Bir müşteri aynı anda birden fazla segmentte yer alabilir.
Etiket tek başına bir şey değiştirmez. "Pasif" etiketli bir müşteriye ne zaman, kimin, hangi teklifle döneceği belli değilse segment listede bir sütun olmaktan öteye geçmez.
Segmentasyonun iki faydası var. Satış ekibi herkesi arayamaz, o yüzden önce kime dönüleceğini seçmek gerekir. Ayrıca mesajı müşterinin durumuna uydurmak kolaylaşır: İlk kez teklif almış firmaya söylenecekler, yıllardır sipariş verene söylenecekler aynı olmaz.
2. Müşteriler hangi kriterlere göre ayrılır?
Her kriter her işletmeye uymaz. Elinizde düzenli tutabildiğiniz bilgilerle başlayın. Yaygın kriterler şunlar:
- Sektör ve bölge: Müşterinin çalıştığı alan ve şehir. Teklif dili, referans müşteri ve ziyaret planı çoğunlukla buna göre değişir.
- Alım davranışı: Müşterinin en son ne zaman, ne sıklıkla ve ne tutarda aldığı. Bu üçüyle aktif müşteriyi uzun süredir sessiz olandan ayırırsınız. Tutar tek başına yanıltabilir: Büyük ama tek seferlik bir sipariş, küçük ama düzenli siparişlerle aynı gruba girmemeli.
- İlgilendiği ürün veya hizmet: Müşterinin sorduğu ya da aldığı şey. Yeni bir ürün çıktığında kime haber vereceğinizi bu alan belirler.
- Kaynak ve aşama: Müşterinin size web formu ya da fuar gibi hangi yoldan geldiği ve kaydın ilk temas, teklif ya da aktif müşteri aşamasından hangisinde olduğu. Aşama müşterinin segmenti sayılmaz, ilişkinin durumudur. Ama takip kararını çoğu zaman o belirler.
Son alım tarihi, alım sıklığı ve alım tutarı birlikte kullanıldığında RFM analizi denir. Ad, İngilizce recency, frequency ve monetary sözcüklerinin baş harflerinden gelir. Bu yöntemi CRM ile müşteri yaşam boyu değerini ölçmek yazımızda ayrıca anlattık. Burada küçük bir ekibin hemen uygulayabileceği daha sade bir düzene bakıyoruz.
3. Küçük bir işletme segmentleri nasıl kurar?
Az sayıda segmentle başlayın
Başlangıç için üç beş segment yeter. Sayı arttıkça her birine ayrı takip tanımlamak zorlaşır ve ekip hangisinin ne anlama geldiğini unutur. "Bu gruba ne yapacağım?" sorusunun cevabı yoksa o segmenti açmayın.
Önce kriteri yazın
Segment kuralını tek kişinin yorumuna bırakmayın. "Aktif müşteri, son altı ayda alım yapmış olandır" gibi tek cümlelik bir kural yazın. Altı ay yalnız örnektir: Satış döngünüz haftalıksa süre kısalır, yıllık sözleşme satıyorsanız uzar. Kural yazılıysa iki temsilci aynı müşteriyi iki ayrı segmente koymaz.
Alanları tek biçimde doldurun
Segment, dayandığı alanlar kadar güvenilir olur. "İstanbul", "İst." ve "istanbul" diye yazılmış üç kayıt aynı bölgeyi üç gruba böler. Bunun için ekip içinde bir kural koyun: Sektör, bölge ve ilgilendiği hizmet serbest metinle yazılmasın, herkesin kullandığı ortak bir değer listesinden seçilsin. Listeye yeni değeri yalnız bir kişi eklesin. Mevcut liste dağınıksa segmentasyondan önce bir temizlik turu atın. Yanlış gruba mesaj gönderip sonradan düzeltmek daha pahalıdır.
Her segmenti bir takibe bağlayın
Segmente iş bağlandığında işe yarar. Her segment için kimin sorumlu olduğunu, ne zaman iletişime geçileceğini ve ne söyleneceğini yazın. Uzun süredir sessiz müşteriler için "her ayın ilk haftasında sorumlu kişi arar, son siparişi hatırlatır ve yeni ihtiyaç olup olmadığını sorar" yeterlidir. Bu kural takvime ya da hatırlatmaya girmezse birkaç hafta sonra uygulanmaz.
Segmentleri belli aralıkla gözden geçirin
Müşteri değiştikçe segmenti de değişir. Teklif almış firma müşteri olur, bir müşteri sessizleşir. Üç ya da altı ayda bir kuralların hala işe yarayıp yaramadığına bakın. Kimsenin kullanmadığı ya da herkesin içinde olduğu bir segment, kuralın değişmesi gerektiğini gösterir.
4. Müşteri segmentasyonu örneği: endüstriyel temizlik malzemesi satan bir firma
Aşağıdaki firma ve kurallar bu yazı için kurguladığımız örnektir, gerçek bir müşteriye ait değildir. Bölgesel çalışan, küçük bir satış ekibi olan ve oteller, atölyeler ve okullara temizlik malzemesi satan bir firma düşünelim. Dört segment kuruyor:
- Aktif müşteriler: Son altı ayda en az bir sipariş vermiş firmalar. Takip: Sipariş aralığına bakılarak bir sonraki alım tahmin edilir, firmanın satış temsilcisi beklenen siparişten kısa süre önce arar.
- Soğuyan müşteriler: Daha önce sipariş vermiş ama altı aydır almayan firmalar. Takip: Firmanın satış temsilcisi ayda bir arar. Konuşmada son sipariş, memnuniyet ve ihtiyaç değişikliği ele alınır.
- Yeni lead'ler: Web formu ya da fuardan gelen, henüz sipariş vermemiş kayıtlar. Takip: Yeni lead'lerden sorumlu temsilci ilk teması iki gün içinde yapar, fiyat listesi gönderildiyse bir hafta sonra geri döner.
- Oteller: Sektörü otel olan müşteriler. Takip: Otel müşterilerinden sorumlu temsilci sezon açılmadan önce bir kez arar.
İlk üç segmenti alım durumu ve aşama, sonuncusunu sektör belirliyor. Bir otel hem "aktif müşteriler" hem "oteller" segmentinde olabilir. Her segmentin yanında sorumlu ve zamanlama yazılı olduğundan sessizleşen müşterinin araması takvimde bekler.
5. Segmentasyonda sık yapılan hatalar
- Çok fazla segment açmak. On iki segmentin hepsine ayrı takip tanımlanamaz, çoğu uygulanmadan kalır.
- Kayıtları güncellememek. Son alım tarihi eski kalan müşteri yanlış segmentte durur ve yanlış mesaj alır.
- Segmenti takibe bağlamamak. Gruplar çıkar ama kimseye iş düşmez, segment bir raporun içinde kalır.
- Tek ölçüte bakmak. Yalnız alım tutarına bakan firma, düzenli ama küçük sipariş veren müşteriyi gözden kaçırır.
- Excel'de aynı değeri farklı yazmak. Gruplama bozulur. Bu sorunu ve tabloların diğer sınırlarını Excel ve dağınık tablolardan kurtulmak yazısında ele aldık.
6. XON CRM'de müşteri segmentasyonu nasıl yapılır?
Müşteri kartı: geçmiş ve ilgi alanı
Müşteri Yönetimi modülünde isim, telefon ve e-posta alanlarının yanında şirket bilgisi, geçmiş satın almalar, kullanılan hizmetler ve önemli notlar müşteri kartında tutulur. Son görüşme tarihi, verilen sözler, önceki itirazlar ve ilgi alanları kayıtta görünür kaldığında yeni görüşme hazırlıklı yapılır. 2. bölümdeki alım davranışı ve ilgilendiği hizmet bilgileri için bu kart doğal yer.
Yeni talepler: kaynak, etiket ve durum
Henüz müşteriye dönüşmemiş talepler Lead Yönetimi modülünde toplanır. Her kayıtta kaynak, etiket, durum, ilgili ürün veya hizmet ve son temas tarihi tutulur. Durum adımları satış dilinize göre uyarlanabilir: "soğuk", "ilgili", "tekrar aranacak" ya da "fırsata dönüştü" gibi. Yazıdaki "yeni lead'ler" takibi için her kayda kaynak, durum, sorumlu ve son temas tarihi yazılır; ilk temas ve geri dönüş için görev ya da hatırlatma bağlanır.
Hatırlatıcılar: takibin kayda bağlanması
Hatırlatıcılar modülünde kişisel ve kayıt bazlı hatırlatmalar kurulur. Hatırlatma ilgili müşteri, fırsat, satış ya da randevu kaydına bağlanabildiği için yapılacak iş ve bağlamı birlikte görünür. Örneğin soğuyan bir müşteriyi arama işini o müşterinin kaydına hatırlatma olarak eklediğinizde takip kimsenin hafızasına bırakılmaz. Yöneticiler de ekipte hangi işlerin geciktiğini ya da beklediğini daha erken görebilir.
Yetki, rapor ve veri aktarımı
Kullanıcı Rolleri modülünde yetkiler modül, işlem ve hedef bazında ayarlanır. Ayrıntılı Raporlar farklı modüllerde biriken bilgiyi okunabilir raporlara çevirir. Bir ekip yalnız toplam satışla değil, takip hızı ya da teklif başarısı gibi göstergelerle de değerlendirilebilir. Müşteri listeniz Excel dosyasındaysa İçe Aktarma Aracı müşteri ve lead kayıtlarını toplu almayı kolaylaştırır. Kolonların hangi alanlara gideceğini baştan net tanımlarsanız yanlış eşleşme azalır. Aktarmadan önce sektör ve bölge yazımlarını 3. bölümdeki gibi tek biçime getirmek işinizi kolaylaştırır.
Segmentasyona yeni başlıyorsanız sıra şöyle olabilir: Kriterleri ve üç beş segmenti yazın, mevcut listeyi temizleyip içeri alın, her segment için bir hatırlatma belirleyin. Kayıtların ilk talepten satışa nasıl ilerlediğini CRM nasıl çalışır? yazısında anlattık.
Sık sorulan sorular
Kaç segment yeterli?
Başlangıçta üç beş segment çoğu küçük işletmeye yeter. Ölçüt, her segment için net bir takip tanımlayabilmenizdir. Tanımlayamıyorsanız segment sayısı fazladır.
Segmentasyon için CRM şart mı?
Müşteri sayısı azsa ve takibi tek kişi yapıyorsa düzenli bir tablo da iş görür. Takip birkaç kişiye dağılınca kayıtların güncel kalması ve hatırlatmaların kişiye bağlı olmaması zorlaşır. Tablodan CRM'e geçmeyi genellikle o noktada düşünmek gerekir.
Sonuç: segmenti bir takibe bağlayın
Segmentasyon, kriterler yazılı olduğunda ve her grup bir takibe bağlandığında işe yarar. Çoğu küçük işletme için üç beş segmentle başlamak ve kuralları belli aralıkla gözden geçirmek yeterli. Müşterilerinizi bir tabloda gruplayıp takip ediyorsanız, aynı düzenin XON CRM'de nasıl kurulacağını bir demoda gösterelim.